GẶP TIFOSI Ở SANREMO

Sanremo - thành phố bên bờ biển Địa Trung Hải ở phía tây bắc nước Ý, nổi danh với festival âm nhạc. Hồi thập niên 1980, những tiết mục từ cuộc thi ca nhạc thường niên này gần như là thứ nhạc pop duy nhất mà lũ choai choai chúng tôi được xem trên màn ảnh nhỏ của VTV. Sanremo trong ký ức một chàng trai mới lớn nơi tôi là mảnh đất của những điều kỳ diệu xa vời.

Nhân chuyến đi tới Marseille để xem trận Na Uy - Brazil, tôi tranh thủ đến Nice (thành phố miền nam nước Pháp), sang Monaco và chạy thật nhanh qua Sanremo, vừa muốn tận mắt nhìn thấy thành phố trong ký ức, vừa muốn viết một bài ghi nhanh về không khí bóng đá ở thành phố cảng này.

Hôm đó là ngày 23.6.1998. Sanremo quả là đẹp. Người dân mến khách và thân thiện. Mặc dù thành phố có gương mặt kiến trúc Châu Âu, đường phố rộng, nhưng có cái gì đó khá giống với Việt Nam. Giao thông trên phố lộn xộn. Người dân thoải mái lênh phênh dưới lòng đường, thích sang đường chỗ nào thì sang chỗ ấy. Xe máy để lộn xộn trên vỉa hè, tràn cả xuống đường.

Những người khách từ phương xa đến tìm chỗ ăn tại Sanremo hôm đó đã gặp phải phen thất vọng. Các nhà hàng và cửa hiệu đều đóng cửa. Người dân tập trung tại quảng trường Cảng Sanremo để xem trận Italia - Áo qua màn hình khổng lồ.

Chật vật tìm kiếm, cuối cùng chúng tôi cũng tìm được một nhà hàng mở cửa bán đồ ăn trưa. Đó là Ristorante Chiesa Russa, nằm ngay cạnh Nhà thờ Chính thống Nga, ở gần trung tâm Sanremo. Ông Pierro, chủ nhà hàng và cậu con trai 21 tuổi Alexander đều tin chắc đội tuyển nước mình sẽ chiến thắng. Alexander nói như đinh đóng cột: "Chúng tôi sẽ thắng 2-0; nếu có Roberto Baggio, Italia sẽ thắng 3-0; nếu có thêm Vialli, Italia sẽ chiến thắng 4-0".

Alexander đang học đại học tại London (Anh). Nghỉ hè, cậu về nhà giúp bố mẹ chạy bàn ăn. Nhà hàng nhỏ ấm cúng có 20 chỗ ngồi trông ra ngôi nhà thờ tuyệt đẹp chỉ có ba nhân viên: Ông bố nhận đặt món và quản lý tiền; bà mẹ nấu ăn trong bếp; cậu con trai bồi bàn.

Ông Pierro tâm sự: "Nói thật là tôi thích xem Brazil và Argentina đá chung kết. Họ mạnh thực sự. Còn các cầu thủ Italia chỉ đáng yêu chứ đá chưa hay lắm".

Nhìn kỹ thì thấy Alexander là kẻ sùng bái Roberto Baggio. Cậu để hàm râu giống hàm râu của Baggio lúc đó, kèm thêm cái đuôi dế của Baggio ngày xưa. Mà chả cứ cậu, hình như gần 60 nghìn dân Sanremo ai cũng yêu Baggio cả. Tất cả các quầy sách báo ở đây đều bán hình ảnh, băng hình của một cầu thủ Italia duy nhất - đó là Roberto Baggio.

15 giờ, Alexander lấy chiếc scooter màu đỏ hiệu Vespa lao vút đi. Cậu ra cảng, nơi các bạn cậu đang đợi. Hội "tổ lái" ở Sanremo đông đảo lắm. Tất cả đều đi xe scooter. Họ ăn mặc rất bạt mạng: nhiều cậu con trai cởi trần, nhiều cô gái mặc áo cực ngắn, quần cực ngắn.

"Nếu Italia thắng, các bạn có phóng scooter như điên thành từng đoàn trên các đường phố Sanremo không?" - "Ồ không! Lúc đấy mọi người đổ ra chật đường để nhảy múa, không phóng xe được" - một cô gái giải thích. Alexander bảo nhảy múa hò hét thì thoải mái, nhưng phóng scooter kiểu đó thì không được. Cảnh sát không cho phép.


Ronaldo đối với các tifosi Italia là "người vô hình", không sao sánh được với Roberto Baggio về mọi mặt. "Anh ta xấu quá. Mồm thì nhọn ra trông như vịt Donald" - cô gái mặc áo có hình quốc kỳ Italia, chiếc áo ngắn hở rốn, nhăn mũi nói. Tôi bẻ lại: "Thế Vialli thì nào có đẹp đẽ gì? Đầu trọc lốc!". Cô gái đáp: "Đẹp chứ. Đẹp kiểu Italia. Tôi thấy Vialli rất gợi tình".

Trận đó Italia thắng Áo 2-1. Baggio ghi được bàn thắng quyết định vào phút thứ 89. Nhưng giờ đó tôi không còn ở Sanremo nữa, nên không được chứng kiến cảnh người Italia ăn mừng chiến thắng ở thành phố biển này.

Năm đó Italia vào đến vòng 1/8, nhưng thúc thủ trước Pháp trong loạt thi đấu penalty. World Cup France 1998 cũng là World Cup cuối cùng của Roberto Baggio.


THAM KHẢO
BÊN LỀ WORLD CUP FRANCE 1998 (1)
BÊN LỀ WORLD CUP FRANCE 1998 (2)
VIỆT KIỀU CÁ CƯỢC
MUA VÉ WORLD CUP CHỢ ĐEN
PARIS, CÀ PHÊ, BÓNG ĐÁ

free hit counters

CẤT MẶT KHỎI MÀN HÌNH

Một trong những gương mặt nổi tiếng nhất trên Đài truyền hình quốc gia Italia (RAI) – Maria Luisa Busi, người dẫn bản tin thời sự 8 giờ tối trên kênh 1 (Rai Uno) đã từ chối làm việc để phản đối chính sách của đài. Hãng tin Nga RIA Novosti cho hay, nguyên nhân khiến Busi đi đến quyết định như vậy là do RAI không phản ánh đúng thực tế ở Italia hiện nay.

Trong bức thư dài 3 trang rưỡi gửi đến ông Augusto Minzolini, Giám đốc Rai Uno, mà báo chí Italia có được và đăng tải, Busi viết thông tin của kênh là “thiên vị và không đầy đủ”.

“Đâu rồi đất nước Italia mà trách nhiệm của chúng ta là phải thông tin? Đâu rồi đất nước Italia, nơi những người đàn ông và đàn bà bị mất việc đang phải làm việc tạm bợ và sống bằng trợ cấp? Một đất nước Italia như vậy vẫn đang hiện hữu, nhưng đã bị dẹp khỏi bản tin thời sự. Italia đang trải qua cuộc khủng hoảng xã hội sâu sắc nhưng đã bị lãng quên vì sự thờ ơ của chúng ta” – Busi viết.

Nhà báo nữ này đã hơn một lần chỉ trích chính sách của ban biên tập thời sự Rai Uno, đặc biệt sau việc nhóm quay phim của chị bị cư dân khu vực L’Aquila xua đuổi hôm 21.2 vừa qua. Họ bất bình vì cách thức mà truyền hình Italia đưa tin về vụ động đất gây thiệt hại nghiêm trọng tại đây năm 2009.

Theo PRItalia, Maria Busi cho rằng, nếu như các đồng nghiệp báo in được quyền từ chối đăng bài để bảo vệ quan điểm và công sức của mình, thì những người dẫn bản tin thời sự có quyền cất mặt mình khỏi màn hình.

Ông Paolo Gentiloni (Đảng Dân chủ) phát biểu: “Quyết định của Maria Luisa Busi chống lại sự chuyển đổi là dũng cảm và được đánh giá cao về mặt nghề nghiệp. Đài phải tự vấn đề mức độ sai lệch trong bản tin truyền hình hàng đầu của mình. Trước kia thông tin của RAI là tiếng nói của thể chế, bây giờ nó đang trở thành kênh truyền thông quân sự với những tin tức thiên lệch.”

Ông Daniele Capezzone (Đảng PDL – đảng của đương kim Thủ tướng Silvio Berlusconi) lại lên tiếng bênh vực Giám đốc Minzolini: “Tôi bày tỏ sự đoàn kết của tôi với ông Minzolini và với đại bộ phận các bên tập viên của Rai Uno buộc phải trải qua giai đoạn này. Tâm lý siêu sao của những người cho rằng mình là bất khả xâm phạm là điều không thể chấp nhận được đối với hàng triệu người Italia đang phải trả phí cho RAI và trong nhiều năm qua phải chịu đựng thông tin thiên vị cho cánh tả. Tin tức trên Rai Uno hiện đang có rating khán giả rất cao. Có lẽ có ai đó không hài lòng về chuyện này”.

free hit counters

NHẠC Ý

Hồi còn trẻ con, chú hàng xóm có máy quay đĩa, có cái đĩa nhựa của Robertino. Say sưa nghe thần tượng hát O sole mio, Torna a Surriento, Jamaica và mơ về một giấc mơ thiên đường, nơi có ánh nắng chan hòa, trời xanh, biển xanh và những lâu đài cổ.

Chương trình phát thanh thiếu nhi của Đài Tiếng nói Việt Nam thời đó vun đắp thêm ước mơ tôi về mảnh đất xa tít tắp nơi có những con người tuyệt diệu sinh sống qua bài hát bất hủ "Mama" với giọng hát trong vắt của Hải Vân.

Ký ức nước Ý trong tuổi thơ tôi là như thế.

19 tuổi, sang Liên Xô, tôi đắm chìm trong làn sóng nhạc pop Ý lan truyền khắp đất nước bạch dương thời trước cải tổ. Toto Cutugno bằng chất giọng khàn xuyên thẳng vào tim óc tôi một dòng điện cao thế với L'italiano.



Lasciatemi cantare
con la chitarra in mano
lasciatemi cantare
una canzone piano piano
lasciatemi cantare
perché ne sono fiero
sono l’italiano
l’italiano vero

"Hãy để tôi cất tiếng ca với cây đàn guitar trong tay
Hãy để tôi cất tiếng ca thật dịu dàng
Hãy để tôi cất tiến ca với niềm tự hào
Tôi là người Ý, một người Ý thực thụ"...

Đêm đêm, trước khi đi ngủ, tôi lại để mình đắm chìm trong tiếng hát của Cutugno, miệng lẩm bẩm: "sono l’italiano, l’italiano vero".

Con trai thời đó, cả Nga lẫn Việt, nhiều anh để tóc kiểu Toto Cutugno, dẫu chỉ là phiên bản kệch cỡm, nhưng vẫn lấy làm hãnh diện.

Anh chàng Al Bano kết đôi cùng cô gái Mỹ Romina Power tạo thành đôi song ca đũa lệch (nàng cao chàng thấp) nhưng cho ra đời những ca khúc bất hủ ca ngợi tình yêu và hạnh phúc.

4 năm sau, World Cup 1990 Italia. Người ta chắc đã quên cái lễ khai mạc đó diễn ra như thế nào, nhưng chắc sẽ còn nhớ bài hát bốc lửa của Giana Nannini với cái đoạn "na na na na..." rất sexy của cô. Đối với tôi thì đây có thể coi là "túc cầu ca" của bóng đá toàn cầu. (Cũng là bài này, hát tiếng Ý thì hay mà hát tiếng Anh sao nghe chán thế?""



Năm 1996 có may mắn đến Rimini, khu nghỉ mát trên bờ biển Adriatic. Buổi tối tại lobby khách sạn, nơi tôi dừng chân, có một ca sĩ mặc tuxedo màu đen ngồi hát bên chiếc đại dương cầm màu trắng.

Dẫu không biết tiếng Ý, nhưng tôi vẫn rụt rè yêu cầu ông hát bài "L'italiano". Người đàn ông cau mày, bài hát đó như thế nào?

Tôi đâu có thuộc lời, bèn hát cho ông mấy nốt nhạc đầu tiên và những chữ tiếng Ý đã thuộc lòng "sono l’italiano, l’italiano vero". Ông hỏi lại: "Toto Cutugno?"", tôi đáp: "Sì" (Vâng).

Lần này thì không phải cái giọng khàn của Cutugno nữa, mà là một giọng nam trung mượt mà. "Người Ý" của ông không ngùn ngụt bốc lửa mà dịu êm một cách dữ dội. Vẫn thấy trong đó niềm kiêu hãnh của một người Ý thứ thiệt.

Cách đây vài năm, đột ngột nghe giai điệu quen thuộc của "L'italiano" vang lên, kèm theo một giọng nhừa nhựa bằng tiếng Việt: "Rót mãi những chén chua cay này / Lêu bêu như gã du ca buồn / Lang thang bước với nỗi đau/ Với trái tim ta tật nguyền"...

Tôi chết lặng, chất kiêu hãnh Italia của Toto Cutugno đã biến thái thành một bài hát thất tình, chán đời một cách rẻ tiền.

Đúng là một phiên bản tật nguyền được thẩm thấu qua một trái tim tật nguyền...

NHỮNG ENTRY TRƯỚC:
1. NGÔN NGỮ SEXY
2. SỐ PHẬN CỦA HAI THẦN ĐỒNG ÂM NHẠC

free hit counters

NƯỚC Ý GỢI CẢM

Tấm quảng cáo to tướng ngay cạnh một công trình kiến trúc.

Quảng cáo quần jeans của Armani

Vợ chồng nhà Beckham tự nhiên khoe hàng trên phố

Đây là tượng Jesus Christ

Họa tiết trên cánh cửa

Người trên đỉnh tháp

Nước

Cầu vồng

Nhìn từ máy bay

Những tấm ảnh này do một người bạn thân của tôi chụp trong chuyến đi thăm Roma và Milan thời gian vừa qua. Giới thiệu để mọi người cùng chiêm ngưỡng một trong những đất nước đẹp nhất thế giới.

Ảnh có bản quyền, đề nghị mọi người không sử dụng.

free hit counters

SỐ PHẬN CỦA HAI THẦN ĐỒNG ÂM NHẠC

ROBERTINO

Vào đầu thập niên 1960, thế giới sững sờ khi nghe giọng hát cao vút và trong vắt của cậu bé 13 tuổi người Italia có gương mặt thiên thần tên là Robertino Loreti.

Robertino sinh ra trong một gia đình nghèo có tới 8 người con. Năm cậu lên 10, bố cậu đau yếu và cậu buộc phải giúp cha mẹ bằng cách đem bỏ mối bánh mì cho các nhà hàng. Cậu rất thích ca hát và người ta cũng nhận ra giọng hát tuyệt vời của cậu. Robertino bắt đầu được mời đến hát tại các đám cưới, rồi dần dà các nhà hàng trong vùng đều mời cậu đến hát. Cậu thôi công việc giao bánh mì.

Tình cờ trong một lần hát tại Cafe Grand Italia, cậu thu hút được sự chú ý của hai vị khách đặc biệt. Đó là Toto - diễn viên kiêm nhạc sĩ và ca sĩ nổi tiếng của Italia và Volmer Sørensen - nhà sản xuất truyền hình của Đan Mạch. Lúc đó Sorensen đến Roma nghỉ mát cùng vợ là nữ ca sĩ Grethe Sønck. Họ mời cậu bé hát cho một chương trình truyền hình ở Đan Mạch, rồi thu âm album đầu tiên của Robertino tại Copenhagen.



Cậu mang hơi thở mới, làn gió mới đến với những ca khúc vốn dĩ đã nổi tiếng của Italia như Mama, O sole mio, Torna a Surriento, Jamaica, Ave Maria... Cuộc sống của Robertino thay đổi hoàn toàn. Những khoản tiền mà cậu kiếm được chẳng những giúp cha mẹ mua được nhà và giúp gia đình sống sung túc hơn, mà còn là khoản vốn lớn để Robertino làm ăn sau này khi không còn hát hay được như xưa vì mất giọng.

Robertino nổi tiếng toàn cầu trong thập niên 1960. Thế giới khi đó bị phân chia làm đôi, nhưng giọng hát của cậu đã xoá nhoà mọi ranh giới và mọi khác biệt. Chẳng thế mà Robertino rất nổi tiếng ở Liên Xô (cũ) và nay, khi cậu đã trở thành ông già 60 và hầu như bị cả thế giới lãng quên, thì ở Nga người ta vẫn còn nhớ tới ông, vẫn mời ông tới đó để hát cho hàng vạn người.

SEREZHA PARAMONOV

Một thập niên sau, giọng hát của một cậu bé khác người Nga đã làm chấn động những người yêu nhạc. Đó là Serezha Paramonov - đơn ca trong Dàn Đại đồng ca Thiếu nhi của Đài Phát thanh Mátxcơva (Liên Xô). Sở hữu một giọng hát cao và trong vắt không hề thua kém Robertino, cậu trở thành siêu sao của Liên Xô trong thập niên 1970.

Giống như Robertino, Serezha sinh trưởng trong một gia đình lao động bình thường. Chính sự xuất thân đó khiến Serezha trở thành một đội viên ưu tú. Cậu xuất hiện tại những chương trình biểu diễn đỉnh cao của Liên Xô, thường xuyên xuất hiện trên sóng phát thanh và truyền hình, đi lưu diễn ở các nước trong khối xã hội chủ nghĩa. Serezha còn thay mặt cho toàn bộ thiếu nhi Liên Xô tặng hoa Tổng bí thư Leonid Brezhnev tại Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô.



Sống trong vinh quang đến năm 15 tuổi, Serezha bị mất giọng. Không một ai chuẩn bị tâm lý cho cậu và cậu đã rơi vào cú sốc khi thấy mình từ vị trí soloist bị đẩy xuống dàn đồng ca, rồi ra khỏi hẳn dàn đồng ca. Ngay cả khi không còn hát được nữa, thì cậu vẫn đến Đài Phát thanh và thực sự không hiểu chuyện gì đã xảy ra với mình. Có hôm cậu lặng lẽ ngồi khóc khi nghe những cậu bé khác hát các bài của mình...

Những năm tháng sống trong vinh quang đã không mang đến cho Serezha những giá trị vật chất đáng kể. Được đặc cách vào nhạc viện, nhưng Serezha chỉ học được một thời gian ngắn. Hào quang của ngôi sao cản trở con đường học vấn của cậu. 17 tuổi, cậu tham gia vào một ban nhạc, đi lưu diễn và bắt đầu chìm ngập vào rượu.

Serezha chỉ thực sự thức tỉnh khi yêu và kết hôn lần thứ hai ở tuổi ngoài 30. Anh quyết tâm làm lại cuộc sống mới, trở thành producer trong các phòng thu và tham gia vào các dự án âm nhạc khác nhau. Nhưng định mệnh dường như không buông tha anh. Liên Xô tan rã, công việc không có nhiều, cuộc sống gia đình khó khăn, rồi dẫn đến ly dị. Anh lại trượt sâu vào vũng lầy của rượu và cô độc. Paramonov qua đời ở tuổi 36.

Bộ phim tài liệu mới đây về Paramonov phát trên truyền hình Nga đã ngậm ngùi: "Không phải Paramonov chán sống, mà anh không biết phải sống tiếp như thế nào?"

Link:
Trang tưởng niệm PARAMONOV

free hit counters

NGÔN NGỮ SEXY

Ngày xửa ngày xưa, tức là cách đây hơn 20 năm, tình cờ ngồi xem chương trình "Cái gì? Ở đâu? Bao giờ?" trên Đài truyền hình trung ương Liên Xô (chương trình này đến nay vẫn hot trên ORT của Nga) thấy người dẫn chương trình ra câu hỏi: "Ngôn ngữ nào giàu nhạc điệu nhất thế giới?". Nhóm các nhà thông thái (znatoki) thảo luận và đi đến quyết định: "Tiếng Việt".

Ngồi xem trước màn hình mà tôi giật mình vì phát kiến này.

Nhưng khi người dẫn chương trình khẳng định phương án trả lời này là đúng, thì tôi còn kinh ngạc hơn. Hoá ra trước nay mình không hề biết điều này. Từ kinh ngạc chuyển sang tự hào trước các bạn sinh viên Nga ở cùng ký túc xá: Tiếng Việt giàu nhạc điệu nhất thế giới đấy nhé!

Ngày xưa người ta đã từng tổng kết: Tiếng Nga là tiếng nói của văn chương, tiếng Pháp dùng để nói với người yêu, tiếng Đức dùng để nói với kẻ thù... Rất đúng.

Nay bổ sung thêm vài nhận xét về các ngôn ngữ khác từ quan điểm cá nhân:

- Tiếng Anh: Ngôn ngữ bình dân. Cả thế giới nói tiếng Anh, mỗi dân tộc nói một kiểu. Singlish nói ở Singapore và Malaysia rất buồn cười. Thailish, Vietlish, Chi(na)lese... đang làm cho tiếng này ngày một bình dân.

- Tiếng Nga: Ngôn ngữ khoa học. Những công trình khoa học viết bằng tiếng Nga bao giờ cũng chặt chẽ, chính xác và ít khi khiến người đọc phải hiểu sai nghĩa. Nhưng tiếng Nga dạo này bị Anh hoá trầm trọng. Giới nhà giàu mới phất rất khoái chêm tiếng Anh vào tiếng Nga.

- Tiếng Tây Ban Nha: Ngôn ngữ hội hè. Nếu tự nhiên lọt vào giữa một đám đông người nói tiếng Tây Ban Nha, sẽ có cảm giác đang dự một ngày hội nào đó. Họ nói líu lo, vui lắm, dường như bản chất của thứ ngôn ngữ ấy là niềm vui.

- Tiếng Italia: Ngôn ngữ gợi tình. Chao ôi, nghe tiếng Italia, thấy nó sexy khủng khiếp. Ngay cả tiếng phát thanh viên vô cảm ở sân bay cũng sexy. Không tin bà con cứ coi "Cinema Paradiso" hay "Marlena" mà xem.

- Tiếng Hoa: Ngôn ngữ elite. Trước mình không thích tiếng Hoa, nghe cứ eo éo, khó chịu. Nhưng nay thì thay đổi thái độ sau lần đi dự Festival of Tourism ở Hàn Quốc. Lúc đầu mọi người đều nói tiếng Anh cả, ai cũng chan hoà vui vẻ. Nhưng rồi đến hôm chiêu đãi, thấy họ cứ tụ tập thành từng nhóm nói chuyện với nhau, trật khấc mình. Lảng vảng quanh từng nhóm thì thấy họ sử dụng thứ tiếng khác... Tiếng Hoa phổ thông (Mandarin).

Hoá ra tiếng Anh chỉ là để hello, how are you thôi, còn đến lúc nói chuyện làm ăn, tâm tình, thì thương gia Châu Á chuyển sang tiếng Hoa hết.

Đi học tiếng Hoa thôi!

free hit counters