NHỮNG CA KHÚC NỔI TIẾNG ĐẦU THẬP NIÊN 1980

HÃY CHO TÔI LÊN ĐƯỜNG
Sáng tác: Trần Chung
Biểu diễn: Ái Vân

NHỮNG ĐÔI MẮT MANG HÌNH VIÊN ĐẠN
Sáng tác: Trần Tiến
Biểu diễn: Khánh Duy

CHIẾC BA LÔ VÀ BÀI CA TÌNH NGUYỆN
Sáng tác: Hoàng Tạo
Trình bày: NSƯT Bích Việt

LỜI TẠM BIỆT LÚC LÊN ĐƯỜNG
Sáng tác: Vũ Trọng Hối
Biểu diễn: NSƯT Trần Thụ

ĐẤT NƯỚC TÌNH YÊU
Sáng tác: Lệ Giang
Trình bày: NSƯT Thúy Lan

CHIỀU BIÊN GIỚI
Nhạc: Trần Chung
Thơ: Lò Ngân Sủn
Biểu diễn: NSƯT Thúy Lan

ĐẤT NƯỚC BÊN BỜ SÓNG
Sáng tác: Thái Văn Hóa
Biểu diễn: NSƯT Bích Việt

web counter

BERLIN - NHỮNG NGÀY HÒA BÌNH ĐẦU TIÊN

Cách đây 66 năm, ngày 9.5.1945, Hồng quân Liên Xô đã tiến vào Berlin,
đặt dấu chấm hết thắng lợi cho Chiến tranh Thế giới II.
Đây là chùm ảnh Berlin trong những ngày hòa bình đầu tiên.

Ảnh trên là Karlshorst ngày 9.5.1945.

2. Ký kết văn bản Đức đầu hàng, Berlin - Karlshorst, ngày 9.5.1945.

3. Nguyên soái Liên Xô Zhukov G. K. (người đứng, hàng đầu)
tại lễ ký văn bản Đức đầu hàng vô điều kiện.

4-11. Những ngày hòa bình đầu tiên ở Berlin.

12. Reichstag, Berlin. Chiến tranh đã chấm dứt.

13. Lính Đức bị thương ngồi bên Cổng Brandenburger.

14. Nữ chiến sĩ Hồng quân điều khiển giao thông bên Cổng Brandenburger.

15. Nhà thơ chiến trường Evgheni Dolmatovsky.

16. Cờ trắng trên các tòa nhà ở Berlin.

Nguồn:
С днем Победы!

BONUS:

Pháo hoa trên Quảng trường Đỏ tại lễ kỷ niệm 65 năm chiến thắng phát xít Đức 9.5.2010

Video: Phim "Sếu bay"; Bài hát: "Những con sếu", ca sĩ: Mark Bernes

web counter

ĐOẠN CUỐI CỦA OSAMA BIN LADEN

Osama bin Laden đã bị lực lượng tinh nhuệ của Mỹ sát hại rạng sáng 2.5 ở độ tuổi 54. Thủ lĩnh của mạng lưới khủng bố Al Qaeda đã thoát chết trong nhiều chiến dịch truy sát của Mỹ kể từ sau vụ tấn công khủng bố nước Mỹ 11.9.2001. Lực lượng tinh nhuệ và CIA đã tiến hành chiến dịch chớp nhoáng tại nơi ẩn náu của ông ta ở thành phố Abbotabad, Pakistan. Sau khi được nhận diện bằng xét nghiệm ADN, thi thể của ông ta đã được thủy táng ở biển Arab.

Bức ảnh trên của Bin Laden do nhà nhiếp ảnh Rahimullah Yousafzai của hãng AP chụp tại một buổi nói chuyện của ông ta với báo giới ở khu vực miền núi thuộc tỉnh Helmand (Afghanistan) ngày 24.12.1998.

Tổng thống Mỹ Barack Obama thông báo về cái chết của Bin Laden, được phát sóng truyền hình trực tiếp từ Nhà Trắng ngày 1.5.2011 (giờ Mỹ).
Ảnh: Brendan Smialowski/Pool via Bloomberg

Nơi ẩn náu của Bin Laden theo định vị của Google Earth
ở tọa độ (34° 10'09.64"N 73° 14'33.17"E)

Sơ đồ nơi ẩn náu của Bin Laden.

Nơi ẩn náu của Bin Laden bị bốc cháy sau vụ tấn công của đặc nhiệm Mỹ.
Ảnh chụp từ đoạn clip quay bằng điện thoại di động.

Lính Pakistan đi tuần quanh nơi ẩn náu của Bin Laden ở Abbotabad, thuộc tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, toàn bộ khu vực đã được bao quanh bằng vải đỏ.
Ảnh: Faisal Mahmood/Reuters

Cảnh phòng ngủ, nơi Bin Laden bị sát hại.

Chiếc trực thăng Mỹ bị nạn bên ngoài nơi ẩn náu của Bin Laden.

Một nhóm người ngồi thắp nến ở phố Vesey gần nền zero - nơi trước kia là
tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới (New York), sáng sớm 2.5.
Ảnh: Jason DeCrow/AP

Dionne Layne (phải) ôm Mary Power, sau khi hay tin Bin Laden đã bị sát hại,
hôm 2.5 tại khu vực gần Trung tâm Thương mại Thế giới trước đây ở New York.
Ảnh: Mark Lennihan/AP

Chân dung của những người lính cứu hỏa bị thiệt mạng trong vụ khủng bố
Trung tâm Thương mại Thế giới ngày 11.9.2001.
Ảnh: Mario Tama/Getty Images

Cảnh sát đứng gác tại Ga Trung tâm New York ngày 2.5.
An ninh được xiết chặt ở Mỹ sau cái chết của Bin Landen.
Ảnh: Stephen Chernin/AP

David Huber và Nicole Lozare tưởng nhớ các nạn nhân vụ 11.9
tại khu tưởng niệm Lầu Năm Góc bên ngoài trụ sở Bộ Quốc phòng Mỹ
ở Arlington (bang Virginia) sáng sớm 2.5.
Ảnh: Alex Wong/Getty Images

Hai người phụ nữ tưởng nhớ cô của họ là bà Cecelia E. Richard,
bị thiệt mạng trong vụ tấn công vào Lầu Năm Góc ngày 11.9.2001.
Họ mang bức ảnh của bà đến gần Nhà Trắng rạng sáng 2.5.
Ảnh: Jonathan Ernst/Reuters

Lính Mỹ đồn trú tại Afghanistan theo dõi Tổng thống Mỹ thông báo tin
Bin Laden đã bị sát hại qua truyền hình.
Ảnh: Bay Ismoyo/AFP/Getty Images

Hai người đàn ông Afghan ôm nhau trong một cửa hàng bán máy thu hình
ở thủ đô Kabul, khi hay tin Bin Laden đã bị sát hại.
Ảnh: Paula Bronstein/Getty Images

Người Ấn Độ đốt ảnh Osama bin Laden trên đường phố Ahmedabad, ngày 2.5.
Ảnh: Stringer/Reuters

Một người sống sót trong vụ Al Qaeda khủng bố Đại sứ quán Mỹ tại Nairobi năm 1998 đứng bên cạnh bức tường tưởng niệm 248 nạn nhân của vụ đánh bom này hôm 2.5.
Ảnh: Thomas Mukoya/Reuters

Ảnh Osama bin Laden được bầy bán trong tiệm tạp hóa ở Quetta ngày 2.5.
Ảnh: Naseer Ahmed/Reuters

Người dân Pakistan đọc báo có dòng tít lớn "Osama bin Laden bị sát hại"
tại một quầy bán báo ở Hyderabad, ngày 2.5.
Ảnh: Pervez Masih/AP

Người dân đến khu tưởng niệm các nạn nhân vụ đánh bom Bali
ở Kuta (đảo Bali - Indonesia) ngày 2.5.
Ảnh: Sonny Tumbelaka/AFP/Getty Images

Người đàn ông Hàn Quốc theo dõi tin Osama Bin Laden bị sát hại trên màn hình lớn ở Ga đường sắt Seoul ngày 2.5.
Ảnh: Lee Jin-man/AP

Người Nhật đọc báo ở Tokyo đưa tin về cái chết của Bin Laden.
Ảnh: Shizuo Kambayashi/AP

Bức tượng cát "Kết cục" của nghệ sĩ Sudarshan Patnaik
trên bãi biển Puri, Ấn Độ ngày 2.5.
Ảnh: Stringer/Reuters

Nguồn:

Osama bin Laden killed
Osama Bin Laden's Alleged Abbottabad Compound Hits Google Maps

web counter

CÁI CHẾT BÍ HIỂM CỦA ĐIỆP VIÊN NHỊ TRÙNG ASHRAF MARWAN (1)

London ngày 27.6.2007. Nhà tỉ phú người Ai Cập Ashraf Marwan rơi qua lan can ban công từ căn hộ trên tầng 5 của ông. Người ta thấy xác ông trên vỉa hè. Và cái chết của người được coi là điệp viên xuất sắc nhất trong lịch sử Trung Đông này cũng chìm trong bức màn huyền bí, hệt như cuộc đời phức tạp của ông.

Trong khi Sở Cảnh sát Scotland Yard điều tra cú ngã bí hiểm này, thì báo chí và các blogger trên khắp thế giới đua nhau đặt câu hỏi: Phải chăng một hoặc vài cơ quan tình báo đã tham gia vào cái chết của ông? Và người ta cũng tranh cãi xung quanh một câu hỏi khác: Marwan là điệp viên Israel rất thạo tin hay là một điệp viên nhị trùng trác tuyệt của Ai Cập?

Cái chết của Marwan còn mang luồng sinh khí đến cho cuộc chiến pháp lý lâu dài tại Israel liên quan đến việc tiết lộ bất hợp pháp tên tuổi của ông cho báo chí. Sau khi tìm ra thi thể dập nát của ông tại vỉa hè của khu phố St. James hôm 27.6.2007, đã có nhà báo phải tự vấn: Liệu mình có góp phần vào những sự kiện dẫn đến cái chết của Ashraf Marwan hay không? Cuộc đời của Marwan - câu chuyện trinh thám với hồi hộp và tàn nhẫn tráo trở đan xen liên tục – bắt đầu hình thành từ mùa xuân 1969.

Ông đến London, bề ngoài là để gặp một bác sĩ trên phố Harley tư vấn về căn bệnh dạ dày. Phòng mạch của vị bác sĩ này trước đây đã từng được sử dụng để tổ chức cuộc gặp bí mật giữa Quốc vương Hussein của Jordan và Tổng Giám đốc Văn phòng Thủ tướng Israel. Sau khi được chụp X-quang, Marwan chuyển cho vị bác sĩ tập tài liệu có chứa những văn bản nhà nước của Ai Cập. Ông muốn bác sĩ chuyển tài liệu đó cho Đại sứ quán Israel tại London.

Mossad, cơ quan tình báo Israel xác định những tài liệu đó là thật. Ngay lập tức Mossad cho thành lập một nhóm công tác bao gồm những chuyên gia dạn dày kinh nghiệm cân nhắc những nguy cơ trong việc bắt mối với một tình nguyện viên bỗng dưng mang tới món quà quý giá như vậy. Nếu như anh ta không làm 2 mang mà chỉ là một điệp viên tung tin giả thì sẽ vô cùng khó kiểm soát. Nhưng rồi nhóm này cũng đi đến một quyết định rằng vị thế và những phẩm chất của “tình nguyện viên” này rất xứng đáng để đánh một canh bạc lớn. Họ khám phá ra rằng đó chính là Marwan, con rể của Tổng thống Ai Cập lúc đó là Gamal Abdel Nasser. Anh ta cũng là cầu nối giữa Nasser với các cơ quan tình báo. Chưa đến 30 tuổi, nhưng anh ta có quan hệ thân tín với các nhà lãnh đạo nắm trong tay vận mệnh của Ai Câp.

Ba ngày sau cuộc khám bệnh ở phòng mạch của bác sĩ, Mossad đã liên lạc với Marwan, khi anh đang tản bộ trong cửa hàng Harrods ở London. Cuộc đời điệp viên của anh bắt đầu như vậy.

Đám cưới của Marwan với ái nữ Tổng thống Nasser

Ngay từ đầu, Marwan đã mở “cuộc tấn công”. Ông cung cấp rất nhiều tài liệu mật của Ai Cập, đến nỗi một nhân viên của Mossad phải thốt lên “chúng ta có người ngủ trong giường của Nasser”. Dựa trên những bí mật đó, Israel đã soạn thảo ra một văn bản có tựa đề là “The Concept” (được coi là biểu tượng tín ngưỡng của các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự). Hai điểm quan trọng của văn bản này là: 1/Ai Cập sở hữu tên lửa và máy ném bom tầm xa; 2/Nếu các nước Arab đoàn kết trong một liên minh thật sự thì cuộc chiến tranh mới với Israel sẽ không xảy ra.

Quản lý một điệp viên (với những bí danh như “Thiên thần”, “Babylon” hay “Rể”) trở thành một kỹ nghệ thực sự. Để tổ chức những cuộc gặp gỡ mặt đối mặt giữa điệp viên với (thường là) người đứng đầu Mossad, Israel đã mua một căn nhà ai toàn tại London cách không xa Hotel Dorchester. Những thiết bị ghi âm tối tân được lắp trong nhà để ghi lại toàn bộ cuộc trò chuyện. Một đội ngũ thư ký có trách nhiệm gỡ băng thành văn bản để trình lên thủ tướng, tổng chỉ huy quân đội và các quan chức cấp cao khác của Israel. Cứ mỗi lần gặp, Marwan được nhận 50 nghìn bảng Anh. Nhưng số tiền đó chẳng thấm tháp vào đâu so với khoảng 20 triệu USD mà Israel đã chi trong 4 năm hoạt động đầu tiên của Marwan.

Các nhà lãnh đạo Israel coi đó là những khoản chi rất đáng “đồng tiền bát gạo”. Họ biết rõ những điều mà đối thủ của họ đang suy nghĩ. Tháng 4.1973, “Rể” gửi một thông điệp có từ “củ cải”. Đó là mật mã ám chỉ chiến tranh sắp xảy ra. Zvi Zamir, người đứng đầu Mossad lúc đó vội vã rời Tel Aviv bay đến “ngôi nhà an toàn” ở London. “Rể” tiết lộ vào ngày 15.5 Ai Cập và Syria sẽ tiến hành tấn công bất ngờ. Israel khẩn trương tổng động viên hàng vạn quân dự bị và triển khai thêm quân và khí tài đến Sinai và miền bắc Israel. Lệnh báo động kéo dài 3 tháng và tiêu tốn 35 triệu USD. Nhưng đó là lời cảnh báo giả. “Rể” đã sai.

Sáu tháng sau, ngày 15.10.1973, “Rể” lại gửi một thông điệp “củ cải” khác. Zamir được đánh thức vào lúc 2.30 sáng để nhận tin này. Sáng hôm sau, ông đáp chuyến bay đầu tiên của hãng El Al đi London. Syria triển khai xe tăng và tên lửa lên miền bắc, Ai Cập tiến hành tập trận gần Kênh đào Suez. Liên Xô cho sơ tán công dân mình ra khỏi khu vực. Chiều hôm đó, Tướng Eli Zeira, người đứng đầu cơ quan tình báo quân sự, thông báo tại cuộc họp rằng khả năng Ai Cập và Syria phối hợp tấn công là “rất thấp – thậm chí còn thấp hơn cả thấp”. Ít phút trước nửa đêm theo giờ London, “Rể” xuất hiện tại “ngôi nhà an toàn”. Anh ta nói chuyện với Zamir trong vòng chưa đầy một giờ đồng hồ rồi đi.

(Còn tiếp)

Ashraf Marwan (Tiếng Arab: أشرف مروان‎)

- Sinh năm 1944, có bằng tiến sĩ kinh tế tại Anh
- Kết hôn với Mona Gamal Abdel Nasser - con gái Tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser .
- Làm gián điệp cho Israel từ 1969 – 1973
- Từng giữ cương vị Chánh văn phòng Tổng thống Anwar Sadat
- Là một trong những nhà công nghiệp hàng đầu của Ai Câp, là đối tác kinh doanh của Mohamed al-Fayed (chủ cửa hàng Harrod’s tại London).
- Một con trai của ông kết hôn với con gái của Chủ tịch Liên đoàn Arab Amr Moussa.
- Chết ngày 27.6.2007.

web counter

NGOẠI ẤM NỘI LẠNH

(Trích truyện ngắn của HỒ ANH THÁI)

Ông nhà văn là một người bạn khác của tôi. Thời chiến, ông đi lính sang Việt Nam mười tám tháng, và khi trở về Mỹ ông viết sách chống chiến tranh. Thế rồi cách đây dăm năm, một cựu binh Mỹ tìm đến nhà văn kể câu chuyện của mình. Gần bốn mươi năm trước, người ấy đã bắn chết một chiến sĩ của quân đội nhân dân Việt Nam trong một cuộc chạm trán bất ngờ. Anh ta mang cuốn sổ tay của người lính Việt về Mỹ, cất giữ từ bấy đến nay, bây giờ nhờ nhà văn mang sang Việt Nam trả lại.

Cuộc tìm kiếm gia đình người lính Việt Nam, sau đó là việc đi tìm hài cốt người lính Việt ở nơi chiến trường xưa đã được nhà văn kể lại trong cuốn sách mới nhất của ông. Đám bạn bè Việt chúng tôi cho rằng ông không nên trực tiếp gặp gia đình liệt sĩ. Ông có thể nhờ hội cựu chiến binh chuyển giúp.

Không ai có thể nói trước gia đình liệt sĩ sẽ phản ứng thế nào trước một người đến từ đất nước đã gây ra chiến tranh và giết chết con em mình. Kẻ sát nhân có thể khuất mắt đâu đó. Đằng này hắn ta sẽ hiện diện ngay trong nhà người bị giết. Mặc dù nhà văn chỉ là người đem trả giúp cuốn sổ, nhưng điều đó có thể gây tổn thương trầm trọng cho gia đình.

Đời sống thực có thể làm nên những chuyện lạ lùng. Và kỳ diệu. Nhà văn mang cuốn sổ tìm về quê hương của người đã chết, trả lại cho gia đình. Ba năm sau, ông thu xếp cho người cựu binh Mỹ kia trực tiếp đến. Gia đình người đã hi sinh cho phép kẻ giết con em mình đến. Sau đó lại cho phép đi cùng gia đình lên Tây nguyên tìm mộ liệt sĩ và đưa hài cốt anh về quê.

Khi hai người Mỹ đến làng, dân làng đội khăn tang, đổ ra khóc như làm tang cho một người vừa mới chết hôm qua. Người vợ của liệt sĩ, bây giờ đã đi bước nữa, cũng trở về chịu tang. Anh cưới chị mới được có bốn ngày thì lên đường chiến đấu, rồi không bao giờ trở về nữa.

Gia đình liệt sĩ không hài lòng với người vợ của anh. Đến giờ họ vẫn còn lạnh lẽo với chị. Dạo anh mới nhập ngũ, có lần đơn vị anh đóng không xa. Gia đình gợi ý chị lên thăm chồng, hi vọng chuyến ấy chị sẽ có thai. Đã thúc giục hẳn hoi. Nếu hồi ấy chị đi thăm chồng thì biết đâu bây giờ giọt máu của anh vẫn còn lại với gia đình.

Nhà văn Mỹ có hỏi chuyện chị, bây giờ đã là một người đàn bà hơn sáu mươi tuổi. Lúc cưới nhau, cả hai anh chị mới mười tám. Mới hẹn hò nhau vài ba lần, mới chỉ dám hôn nhau mỗi một lần phía sau cái miếu thành hoàng làng mà đã có người nhìn thấy. Tin đồn lan khắp làng là đôi ấy thế nào cũng phải lấy nhau. Một đồn mười, mười đồn trăm thế nào mà ra chuyện hai anh chị đã ăn cơm trước kẻng, đã hủ hóa với nhau rồi. Thành ra cưới cho anh lên đường nhập ngũ mà như là cưới chạy.

Mấy tháng sau nghe tin đơn vị anh chuyển về đồng bằng. Một chị bạn cùng làng lên đấy thăm chồng về kể chuyện rộn ràng cả lên. Chị ấy một mình đạp xe tám chục cây số lên thăm chồng. Đơn vị có khu nhà tạm dành cho khách hẳn hoi. Khách nào đâu, toàn là vợ lính. Hầu hết toàn chị sồn sồn cưng cứng cả rồi. Mỗi cặp được phân cho một buồng. Buổi tối, chồng ra đấy gặp vợ mà tranh thủ. Tranh thủ. Ngôn ngữ lính thời chiến đấy. Có cả chú lính chưa tròn mười tám, lần đầu hoảng cả lên, nửa đêm phải chạy sang đập cửa nhờ đồng đội chỉ vẽ. Đồng đội ở phòng bên cạnh thì đã có hai con, gái cả, lần này hi vọng vợ lên sẽ có thằng cu.

Nghe chị bạn tả mà khiếp. Cả một dãy nhà khách suốt đêm giường chiếu cứ cót két cọt kẹt râm ran. Mình mà lên đấy, nữ thanh niên mười tám tuổi, nhìn mặt là người ta đã biết lên để xin con. Thì con chồng mình chứ con ai, nhưng thanh niên thời đại mới xã hội chủ nghĩa, nó vẫn cứ thế nào. Chị tự bảo thôi, để hôm nào đấy anh ấy về nghỉ sẽ tranh thủ. Tranh thủ. Lúc ấy thì tha hồ mà con.

Nhưng anh không có dịp nào tranh thủ. Anh đi luôn. Gia đình anh bốn chục năm qua vẫn như là hờn trách chị.

Nhà văn Mỹ sau đó có nói lại chuyện của chị với mấy anh chị em của người liệt sĩ. Bữa giỗ cải táng hài cốt liệt sĩ trở thành bữa cơm hòa giải. Nghĩ mà thương lắm chị dâu, một anh đọc câu thơ (*). Mấy anh em gọi, chị dâu ơi, đàn bà không uống rượu, nhưng chị lên đây nhấp với linh hồn anh, nhấp với chúng em một chút. Chén cay chén đắng chén ngọt chén bùi.

Chuyện thế là có hậu. Nhưng về sau ông nhà văn vẫn đôi lúc băn khoăn tự hỏi. Tại sao? Gia đình liệt sĩ đã có thể bỏ qua hận thù, tha thứ cho người lính Mỹ đã bắn chết con em họ. Vậy mà tại sao mấy thập kỷ họ không thể xua đi sự lạnh lẽo với người vợ của anh?

Nhiều khi giữa đồng bào với nhau lại không hề dễ dàng như dàn xếp với bên ngoài. Có hai ông người Việt định cư ở Mỹ đã lâu, nhất định không nhìn mặt nhau, ác cái họ đều là bạn tốt của nhà văn Mỹ, phải nhờ đến ông Mỹ làm trung gian. Cái sự không dễ với nhau ấy có phải là một trong những điều dai dẳng nhất mà đám ngoại bang đã để lại ở nơi chiến trường xưa.
____

(*) Nghĩ mà thương lắm chị dâu/ Chiều mưa, gạo hết, mẹ đau cuối giường (thơ Vương Trọng, trong bài Chị dâu)

Minh họa của Hoàng Tường

Xem toàn bộ truyện ngắn tại đây

web counter

CON CHỈ MONG ĐƯỢC THỞ BÌNH THƯỜNG

THANH HẢI

Thêm một lần nữa, cả thế giới lại có dịp biết đến những di hại tàn khốc của cuộc chiến tranh Việt Nam, khi bức ảnh chụp nạn nhân chất độc da cam - dioxin tại Đà Nẵng của nhiếp ảnh gia Ed Kashi (Hoa Kỳ) được Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) công bố là “bức ảnh của năm 2010”.

Hơn 3 triệu nạn nhân chất độc da cam của VN hiện nay là hơn 3 triệu thân phận hẩm hiu, có cuộc sống luôn bị đày đoạ bởi nỗi đau thân thể lẫn tâm hồn từng giờ, là gánh nặng của người thân, xã hội... Nhân vật trong “bức ảnh của năm 2010” - cháu Nguyễn Thị Ly - không chỉ đại diện về sự bất hạnh của những nạn nhân da cam-dioxin, mà còn mang theo những khát vọng cháy bỏng về cuộc sống, tương lai...

Nửa tối...

Mới 8 giờ sáng, nhà bà Lê Thị Thu đã im ỉm cửa đóng then cài. Cô cán bộ Hội Chữ thập Đỏ phường Hoà Quý, (quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng) chép miệng: “Thôi rồi, mình không hẹn trước, chắc anh chị đi ra đồng hết”. Nhưng hoá ra, bà Thu nằm tho ló trong chiếc giường ọp ẹp sau nhà. “Hôm nay chuyển trời, tôi đau nhức cả đầu, người ê ẩm nên sợ tiếng ồn” - bà Thu giải thích. Gần bốn mươi năm nay, nỗi đau thân xác do di hại chất độc da cam đã theo hành hạ cơ thể bà. Khuôn mặt nhàu nát, dị dạng khiến người lạ không thể đoán được tuổi của bà Thu.

Nhưng đấy là bằng chứng, là lời giải thích vì sao cháu Nguyễn Thị Ly - con bà Thu - nhân vật trong “bức ảnh của năm 2010” bị nhiễm chất độc da cam. Bà Thu như biết trước mục đích của chúng tôi: Bé Ly giờ thành người nổi tiếng rồi các cô chú à. Bây giờ nó không có nhà. Cô giáo mới điện về, báo Ly thở không được nhưng không chịu bỏ học, cô giáo phải đưa Ly vào phòng y tế để tạm nghỉ...

Bé Ly ốm nheo như con mèo con ở cái tuổi lên 9. Mà không gầy đét sao được, khi mới 6 tháng tuổi đã rời bụng mẹ, chào đời. Hơn 2 tháng nằm lồng kính không làm cơ thể 1,7kg của nó khá thêm. Ngoài khuôn mặt bị dị dạng, mũi tẹt, mắt lồi..., lồng ngực của Ly cũng bị bó hẹp. Xương sườn cong quắp vào trong, chèn ép quả tim bé bỏng của nó. Ly phải khó nhọc, cố tìm cho mình từng hơi thở. Những hôm trái gió trở trời, ngực nó đau nhói, vật vã, thoi thóp.

Bà Thu kể, nó nằm bất động và phải uống thuốc triền miên 5 năm, đến 6 tuổi mới biết nói, 7 tuổi mới chập chững những bước đi đầu tiên. Tôi lam lũ với ruộng vườn, heo quéo, chồng làm nghề phụ hồ nên quanh năm rong ruổi theo các công trình xây dựng để kiếm tiền thuốc thang cho cháu. Nó mới biết đi là chúng tôi gửi trẻ. Nhưng Ly rất cố gắng. Chỉ thời gian ngắn đã biết đọc, viết chữ đẹp nên cô giáo xin cho vào lớp 1.

Đến bé Ly, gia đình bà Thu đã 3 đời bị nhiễm, truyền chất độc da cam-dioxin. Từng mảng tối cuộc đời trong câu chuyện kể mệt nhoà được bà chắp nối. Khi anh trai của bà Thu - ông Lê Duy Tình - sinh ra, cả nhà bà mới phát hiện người bố - ông Lê Duy Tính - bị nhiễm chất độc da cam. Ông Tính là người lính, đi qua cả 2 cuộc kháng chiến, từng đóng quân nhiều năm tại chiến trường Quảng Trị hồi chống Mỹ. Người con cả - Lê Duy Tình đã mất sớm sau khi nằm liệt tại chỗ, chống chọi với nỗi bất hạnh da cam 8 năm. Người thứ hai Lê Duy Hậu “thoát”. Nhưng bây giờ, đứa con gái của anh - Lê Thị Hiền đã thay cha, gánh nỗi đau da cam truyền kiếp. Hiền bị sứt môi, khiếm thính, dị dạng mặt...

Riêng bà Thu thì không có khoảng cách thế hệ. Bà cũng sinh ra giống tình cảnh cháu Ly. Dị thường, dị dạng, 6 tuổi mới biết nói biết cười... rồi dặt dẹo cả một đời. Năm 20 tuổi, bà rời quê Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh, vào Đà Nẵng phụ bán “cơm bụi”, rồi se duyên cùng anh phụ hồ Nguyễn Quang Dương. Kinh tế gia đình chỉ dựa vào những ngày công lao động rẻ mạt của anh, lại gánh thêm 2 nạn nhân da cam nên tả tơi nghèo. Nó giống như cái mảng tối trong bức ảnh mà nhiếp ảnh gia Ed Kashi chụp bé Ly. Đó cũng chính là thân phận, cuộc sống bi thương của hơn 5 ngàn nạn nhân chất độc da cam-dioxin ở Đà Nẵng và hơn 3 triệu nạn nhân khác của toàn quốc.

Vợ chồng nhiếp ảnh gia Ed Kashi và bé Ly.
Ảnh: Ed Kashi

...và nửa sáng trong “bức ảnh của năm 2010”

Bà Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam-dioxin Đà Nẵng cho biết, vợ chồng nhiếp ảnh gia Ed Kashi (Hoa Kỳ) đã sang VN, chụp ảnh nạn nhân chất độc da cam-dioxin theo chương trình của Tổ chức “Vì trẻ em VN” trong tháng 7.2010. Họ đã ở lại, ăn ngủ và đi theo từng bước sinh hoạt của Ly trong 4 ngày để thực hiện những bức ảnh của mình.

Thực ra, với bất cứ một góc ảnh, một khoảnh khắc nào chụp nạn nhân da cam đều có thể gây sốc đối với mọi người. Đời sống của các nạn nhân qua ảnh có thể làm nhói đau, gây phẫn nộ người xem... và có tác dụng mạnh mẽ cho việc lên án chiến tranh, tố cáo tội ác. Những bức ảnh như thế không ai có can đảm để ngắm nhìn lâu. Nhưng bức ảnh chụp bé Ly không giống vậy. Tất cả sự khốc liệt của nỗi đau da cam như đã dồn nén, giấu vào sau mảng nửa tối của bức ảnh. Nỗi buồn như lắng sâu, nhưng da diết hơn. Không rõ, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) đã dựa vào tiêu chí nào để chấm chọn bức ảnh này để nó vượt lên gần 1.300 bức ảnh khác toàn thế giới, thành “bức ảnh của năm 2010”, nhưng riêng cảm nhận của tôi, có lẽ vì nửa mảng sáng kia trong bức ảnh.

Nửa mảng sáng ấy là những phút giây nhảy nhót, vui đùa cùng bạn bè, say sưa học tập của Ly thường ngày. Nửa mảng sáng ấy, là những cố gắng bản thân Ly, vượt qua bệnh tật, ốm đau để đến trường, để luôn đạt danh hiệu học sinh tiên tiến 3 năm liền... Ly còn tỏ ra có năng khiếu hơn chúng bạn trang lứa ở môn tiếng Anh. Tôi nhìn những bức ảnh mà vợ chồng nhiếp ảnh gia Ed Kashi lưu tặng gia đình bà Thu, thấy Ly ngây thơ chơi với mấy con gà con, đùa vui cùng mấy đứa trẻ nhà quê bên bờ ruộng... rõ ràng nó không khác gì những đứa trẻ bình thường. Nhưng lại nghẹn lòng khi biết được, đó là những phút giây khoẻ mạnh hiếm hoi mỗi ngày của cháu. Ly phải luôn đối mặt với những cơn đau thắt toàn thân.

Đặc biệt là đứt quãng từng hơi thở. Ly phải luôn tự chiến đấu, giành từng hơi thở để sinh tồn. Cố nén nỗi đau để hít thở được như các bạn, để không bị bỏ dù 1 tiết học. Rồi từng đêm về, nó vật vã ôm ngực. Nửa mảng sáng ấy cũng chính là những nỗ lực của gia đình bà Thu, của cả triệu gia đình nạn nhân da cam khác ở VN đang cố gắng vượt qua đau thương, khó nhọc từng ngày để sống, hy vọng vào tương lai... Mọi sinh linh sống đều phải hít thở. Sự cần thiết tất yếu đến mức... bình thường, chẳng mấy ai để ý đến hơi thở từng giây của mình trong suốt cuộc đời. Nhưng với Ly: “Cháu chỉ ước được thở bình thường như các bạn”.

Thời gian gần đây, thiền sư Thích Nhất Hạnh ở Đạo tràng làng Mai (Pháp) đã đi khắp thế giới, mở những khoá tu ngắn hạn về cười và thở. Dạy cho môn sinh, phật tử biết cách điều chỉnh những ái, ố, hỉ, nộ... qua từng hơi thở, biết tìm an lạc ngay chính từng nụ cười, hơi thở thường ngày của mình... Nhưng không biết, thầy có phương cách màu nhiệm nào để giúp bé Ly tìm được hơi thở rất đỗi bình thường cho cháu. Mẹ cháu - bà Thu - không giấu được nỗi buồn khi gia đình đã một lần đánh mất cơ hội phẫu thuật dị thường lồng ngực cho Ly. Lần ấy cũng nhờ nhà hảo tâm người Anh tài trợ, nhưng sức khoẻ của Ly không đảm bảo cho ca mổ kéo dài. Tuy vậy, niềm hy vọng của gia đình bà vẫn còn đấy, theo sự cố gắng, lớn lên từng ngày của cháu Nguyễn Thị Ly.

Nguồn:
Con chỉ mong được thở bình thường

free hit counters