06/03/2010

NGƯỜI NAM GỐC BẮC



NGUYỄN THỊ HẬU

"Hai mươi năm sống ở miền Bắc mà ba má tôi vẫn giữ được giọng nói và tính cách người Nam bộ chân chất thiệt tình. Đến lượt tôi, là người Sài Gòn hơn 30 năm rồi, nhưng tôi vẫn giữ cho mình một chút Hà Nội, ấy là giọng nói “hơn cả người Hà Nội bây giờ” như nhiều người nhận xét.

1. Nhiều năm về trước, giữa đêm mùa đông Hà Nội, một người phụ nữ đi bộ một mình từ phố Đặng Thái Thân, rẽ ra Tràng Tiền rồi qua Tràng Thi. Cứ khó nhọc được vài bước bà lại dừng, ôm bụng. Bà nói thầm, con ơi ráng chút xíu nghe, gần tới nơi rồi.

Đích đến của bà và đứa bé đang nóng lòng muốn chào đời là Bệnh viện C. Tại đó bà đã sinh ra một bé gái có cặp mắt to, khuôn miệng nhỏ và nước da ngăm ngăm… Cô bé ấy là tôi bây giờ.

Vài năm sau, gia đình tôi chuyển về ở phố Ngô Thì Nhậm. Ký ức tuổi thơ là con phố có hai hàng cây cao rợp mát, là ngôi trường mẫu giáo đầu phố Phan Chu Trinh mỗi ngày chị dắt tay tôi đến đó, là tiếng tàu điện leng keng loẹt xoẹt dọc đường phố Huế đi lên Cầu Giấy hay xuống chợ Mơ suốt nhiều năm đưa tôi đi học.

Ngày ấy khu vực Cầu Giấy – Yên Hòa hay đường Trương Định cuối chợ Mơ còn là vùng ngoại ô buồn hiu hắt. Dấu hiệu “thành phố” có lẽ chỉ là vài chiếc xe đạp thưa thớt trên đường, ngọn đèn đường vàng vọt chao nghiêng trong cơn gió bấc đầu mùa. Những ngôi nhà nhỏ mái ngói xen lẫn mái tôn nằm giữa khu vườn trồng hoa hay ruộng rau mùa nào thức ấy.

Mỗi buổi sớm mai có cô thiếu nữ đi bộ theo đường Trương Định đến trường. Ngày nào cũng vậy, khi đi qua mảnh vườn nhỏ trồng toàn hoa hồng tiểu muội, luôn có một người chờ cô ở đó với những bông hoa còn đẫm sương đêm. Bạn dắt xe đi bên cô… cứ thế, giữa hai người là chiếc xe đạp và hương thơm quấn quýt trên suốt con đường.

Từ những con đường ngoại ô Hà Nội đêm đêm rì rầm từng đoàn ôtô xanh lá ngụy trang và xanh màu áo lính đi mãi, đi mãi về phía nam… Những chuyến xe mang theo người bạn của tôi và nhiều người bạn khác. Mang theo cả những buổi sáng yên bình của một thời thiếu nữ.

2. Vào những năm 1954 – 1955, hàng ngàn người con Nam Bộ đã tập kết ra Bắc, với niềm tin và hy vọng chỉ sau hai năm sẽ được trở về quê hương yêu dấu. Ba má tôi cũng nằm trong số đó. Và không ai có thể hình dung được rằng mãi hai mươi năm sau mới lại được đặt chân về đôi bờ Đồng Nai, Vàm Cỏ, Cửu Long… Một thế hệ mới đã kịp ra đời và lớn lên ở Hà Nội – miền Bắc, đó là thế hệ chúng tôi.

Hai mươi năm sống ở miền Bắc mà ba má tôi vẫn giữ được giọng nói và tính cách người Nam Bộ chân chất thiệt tình. Đến lượt tôi, là người Sài Gòn hơn 30 năm rồi, nhưng tôi vẫn giữ cho mình một chút Hà Nội, ấy là giọng nói “hơn cả người Hà Nội bây giờ” như nhiều người nhận xét.

Nhớ lần đầu về quê dưới miền Tây, bà con nghe tôi nói đều lắc đầu không hiểu “trời ơi, nó nói tiếng gì hổng phải tiếng Việt!”. À, dân miền Tây Nam Bộ khi nói “tiếng Việt” tức là tiếng Nam Bộ hay tiếng miền Trung, chứ tiếng Huế, tiếng Bắc đã gọi chung là “người xứ Huế”, nghe xa xôi lắm…

Khác với nhiều tỉnh, thành trong cả nước, suốt thế kỷ 20 Sài Gòn là nơi thường xuyên tiếp nhận những làn sóng nhập cư. Bây giờ đã có một lớp người Sài Gòn nói giọng Hà Nội, cũng như rất nhiều người Sài Gòn nói giọng Quảng Nam, giọng Huế. Giữa tiếng nói của nhiều vùng miền, tiếng Hà Nội trở nên thân quen hơn với người Sài Gòn, người Nam Bộ.

Ai đó đã nói rất đúng rằng, chỉ cần nghe bạn nói bằng ngôn ngữ nào thì có thể hình dung “nền tảng văn hóa” của bạn! Những người Sài Gòn nói tiếng Hà Nội như tôi có chút tự hào vì mình được di truyền văn hóa của quê hương Nam Bộ và tiếp nhận văn hóa của thủ đô ngàn năm văn hiến. Điều đó giúp cho tâm hồn, tính cách mỗi chúng tôi trở nên phong phú hơn. Và có thể nói rằng, cũng là một nhân tố góp phần làm cho người Sài Gòn người Hà Nội “xích lại gần nhau” sau những biến cố lịch sử của đất nước.

3. Đã hơn một năm ngày “Hà Nội mở rộng”, nhưng những người Sài Gòn như chúng tôi dường như vẫn chưa quen với điều đó, cũng như chưa thể quen với sự “biến mất” của địa danh Hà Tây “xứ Đoài mây trắng”. Có lẽ sẽ phải rất lâu nữa người ta mới không nói “Hà Tây cũ ấy mà” khi nhắc đến về Đường Lâm, Quốc Oai, Hoài Đức, Cầu Giẽ, Suối Hai, Quảng Oai… Đôi khi tôi cứ nghĩ vui: Hóa ra ngày còn nhỏ mình chả đi sơ tán ở đâu, bởi vì những nơi ấy giờ cũng là… Hà Nội.

Hà Nội mở rộng có ba vùng văn hóa đặc sắc: Vùng văn hóa Thăng Long – Hà Nội, vùng văn hóa xứ Đoài (các huyện phía bắc tỉnh Hà Tây) và vùng văn hóa Sơn Nam Thượng (các huyện phía nam tỉnh Hà Tây). Trong cơn lốc đô thị hóa hôm nay, nhiều làng quê đã xuất hiện nhà cao tầng, đường bêtông, xe máy, tiện nghi đầy đủ không thua gì thành phố. Nhiều làng Việt cổ truyền dần biến mất, văn hóa truyền thống Việt đang mai một nhanh chóng.

Việc sáp nhập Hà Tây với Hà Nội có nguy cơ làm cho miền quê mang những nét văn hóa riêng biệt của làng nghề, ngôi đình cổ kính, của những vùng cổ tích đẹp như những bài thơ sẽ chỉ còn trong hoài niệm. “Cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài” là câu thành ngữ đúc kết đặc trưng văn hóa vật chất truyền thống của những vùng miền xung quanh kinh đô Thăng Long. Giữ gìn được nét riêng có của xứ Đoài trong một Hà Nội mới cũng là cách làm cho văn hóa Hà Nội giàu có hơn lên.

Dù địa giới có mở rộng đến đâu thì Hà Nội vẫn phải là thủ đô “ngàn năm văn hiến”, văn hóa Hà Nội phải gìn giữ được nếp sống thanh lịch của một đô thị “kinh kỳ”. Trải qua những biến đổi, nhiều thế hệ người Hà Nội đã ra đi, nhiều lớp người đã đến sinh sống ở Hà Nội. “Người Hà Nội” không chỉ là tờ hộ khẩu hay cái biển số xe máy, xe hơi, mà người Hà Nội thể hiện từ lời ăn tiếng nói, từ lối ứng xử văn minh tế nhị, từ tấm lòng rộng mở và sự chân thành với nhau và với người tứ xứ.

Để cho những người dù chỉ một lần đến Hà Nội, khi chia tay đều cảm nhận được “tấm lòng người Hà Nội”, để cho văn hóa người Tràng An xứng đáng trở thành đại diện cho văn hóa người Việt Nam.

Và để những người đã xa Hà Nội, như tôi, luôn tự hào vì mình đã được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất ngàn năm văn hiến!


Nguồn: Người Nam gốc Bắc - LAO ĐỘNG XUÂN 2010
BLOG HẬU KHẢO CỔ
Ảnh: Vied Bi



25 comments:

Titi on 18:51 6 tháng 3, 2010 nói...

Bài hay. Em đặc biệt thích con người chị Hậu, một sự kết hợp những cái đẹp của văn hóa 2 miền Nam Bắc. Thực ra, đó là những đặc điểm rất hay của văn hóa (nói chung nhiều miền trên thế giới) mà trong thời đại toàn cầu hóa này, chúng ta đều có thể tiếp nhận và làm giàu cho bản thân thay vì kì thị, dè bỉu nhau :-)

NLVD nói...

Em đoán liều ảnh này của bác Vietbi chụp:)

LU on 20:20 6 tháng 3, 2010 nói...

à, đây là nhân vật trong bài mùa thu của anh. Có người khen với em rằng, nhân vật này bên ngoài trông duyên lắm. Em có đọc blog của người viết bài này, em thích tính nhẹ nhàng rất phụ nữ của người viết, đặc biệt là người viết lại làm nghề của nam giới.

Thuy Dam Minh on 20:20 6 tháng 3, 2010 nói...

1. Về cái vụ sát nhập Hà Tây, hồi đó, tôi hồi hộp lắm. Mình không thích sát nhập cả tỉnh, làm mất đi cái tên Hà Tây tí nào cả. Giá mà sát nhập một số huyện, vùng thì tốt hơn.
Mỗi lần nhớ tới vụ này, mình lại nhớ bài hát của bác Hoàng Vân "Bóng chiếc thoi đưa, anh mắt long lanh. Trời đất Hà Tây tay em dệt lụa. Sữa trắng Ba Vì, tóc vàng Khu Cháy. Hồn thơ Nguyễn Trãi dệt thành mây. Sông Tích, Sông Đà giăng lụa mênh mông. Đan Phượng ơi, quê hương người gái đảm, đồng hợp tác xanh tươi cấy dày thẳng tắp. Anh phi công bàng hoàng ngỡ mình bay trên gấm vóc... Hà Tây, cửa ngõ Thủ đô, áo giáp chở che ngàn năn bền vững..."
Sau, có lần nói chuyện với một bác hơi "cốp cốp", bác ấy đọc cho nghe bài thơ, đầy vẻ hờn dỗi vì vụ sát nhâp này.
"Hà Nội đã có Hồ Gươm
Hà Nội có cả Chùa Hương đó mà
Hà Nội có cả Sông Đà
Mai đây Hà Nội vươn ra Cửa Lò
Hà Nội có bến Sáu Kho
Có Hồ Ba Bể có bò Mộc Châu
Biết đâu vài ba năm sau
Hà Nội ta sẽ bao thầu Hà Giang"

Bài thơ đầy vẻ hờn dỗi. Nghe thương phết! Hic!

2. Giọng Hà Nội thì hay rồi. Hiển nhiên là ai cũng biết. Nhưng giọng Hà Nội cũng có vài lối phát ầm sai chính tả. Sai ít thôi, nhưng có. Tôi nghĩ các bạn đều biết nên không nói ra đâu. Hì! Nhưng tôi nghĩ, có lẽ vài cái sai nho nhỏ như thế làm cho giọng Hà Nội hay hơn rất nhiều chăng?

Nhân nói về giọng Hà Nội, về thiếu nữ Hà Nội, tôi kể một chuyện này.

Hồi ấy chúng tôi đang học đại học thì có mấy bạn phải đi bộ đội. Tập trung ở Ba Vì. Các bạn ấy buồn lắm. Có một bạn viết bức thư gửi về lớp, chúng tôi đọc cho cả lớp nghe. Thư dài, nhưng có đoạn thế này "chúng tôi nhớ các bạn, nhớ Hà Nội lắm. Ở trên này, cứ nhìn thấy bóng con gái mặc quần lụa loe (hồi ấy có mốt quần loe mà) là nhìn như dán mắt vào...". Cả lớp cười ồ lên. Mấy bạn gái đỏ ửng mặt.

Mới hay, cái ăn, cái mặc, cái nói của con gái Hà Nội khác biệt lắm. Chẳng ai có thể quên

HwoangNguyen on 21:02 6 tháng 3, 2010 nói...

Với một con người, việc tiếp thu văn hóa, tri thức của nhân loại, là việc làm mang tính tự nhiên, nó thật đáng quý và đáng trân trọng vô cùng.

May cho Bắc Ninh là Trung Ương không thích sát nhập Bắc Ninh vào với Hà Nội.

@ Mr Thụy:
Đọc bài thơ mà bác chia sẻ, thấy ngậm ngùi quá xá!

Vhlinh on 22:18 6 tháng 3, 2010 nói...

Bài viết rất hay và người viết rất xinh.

Gauxx on 06:01 7 tháng 3, 2010 nói...

Ui, chị Hậu cực kỳ dễ thương. Em bay về SG là gặp chị ấy đầu tiên. Chị tặng cho 2 quyển sách bự. Nói chiện một lúc ra toàn người quen cả. Nàng văn võ net tam toàn, rất hâm mộ ạ.

VMC on 10:01 7 tháng 3, 2010 nói...

@Titi: Từ nhận xét của Titi thấy mình hơi bị thiệt thòi, chịu sự chi phối của mỗi một nền văn hóa.
@NLVD: Em nói đúng rồi, anh vừa bổ sung tác giả ảnh vào cuối entry.

VMC on 10:04 7 tháng 3, 2010 nói...

LU: Hôm qua chị Hậu kể một câu chuyện cười ra nước mắt về phụ nữ làm nghề khảo cổ. Rất tiếc là không kể ra đây được.
@Thụy: Bài thơ của bác thú vị thật. Em đi Hạ Long, đang chuyện một ông nói: "Thôi nào, nói năng lung tung gì thế, người ta lại sáp nhập nốt vào Hà Nội bây giờ!"

VMC on 10:05 7 tháng 3, 2010 nói...

@Vhlinh: Nhiều người xinh viết hay nhỉ?
@Gauxx: Anh cũng vừa được chị Hậu tặng 2 quyển sách bự. Chắc là giống sách của Gxx.

VMC on 10:15 7 tháng 3, 2010 nói...

@Hoàng Nguyên: Trong xã hội hôm nay mà một người cứ khư khư với một nền văn hóa thì thật thiệt thòi.

Titi on 10:17 7 tháng 3, 2010 nói...

@Gấu: Những người bạn thú vị nhất của chị đều từ net bước ra đóa :-D
@VMC: anh không thiệt thòi gì đâu. Anh đi nhiều thế, em nhìn thấy trong anh khá nhiều đặc tính của các miền đất nổi tiếng đó.

Đàm Hà Phú on 11:18 7 tháng 3, 2010 nói...

Bài hay quá anh ơi.

Nặc danh nói...

Còn tui, tui là người Việt hải ngoại và tui rất sợ người Việt Nam. Vì người Việt Nam ở Việt Nam, sao người nào cũng dữ tợn, và không tin được

NLVD nói...

He he, đoán cho vui thôi chứ không phải để anh bổ sung vào đâu. Vì sở trường của anh không phải là chân rung.

VMC on 12:26 7 tháng 3, 2010 nói...

@Nặc danh: Thế thì chắc do anh (chị) chưa gặp một trong những người comment trong entry này.

LU on 13:36 7 tháng 3, 2010 nói...

@ anh Cường : lúc trước còn yahoo em cũng hay sang blog của chị Hậu đọc những truyện cười nhẹ mà sâu sắc của chị ấy kể. Share với em đi, em khoái nghe chuyện cười, ngại puplic thì send qua message cho em nghe ké với. Tấm hình và bài viết đang làm cho người chụp hình cười "he he" bên facebook kìa.

@ nặc danh hải ngoại : Lu cũng Việt kiều hải ngoại đây nè, nhưng Lu thấy người Việt của mình bên nhà không phải ai cũng dử và ko đáng tin đâu. Cũng tùy thôi bạn ơi, ngay cả Việt kiều cũng có người này người khác mà, cũng có móc túi bên Mỹ đấy, mà là người Việt đàng hoàng nhá. Lu là nạn nhân nè, người Việt gặp nhau đi chợ Việt hỏi thăm Lu cách nấu lẫu, Lu cũng thành thật đứng lại nói chuyện chỉ cách nấu. Một hồi hai cô đó đi thì ba lô của Lu bị mở toanh ngăn ngòai, nơi Lu vừa bỏ vào $540 tiền mặt, họ lượm đúng $500 còn chừa lại cho Lu được mấy tờ $20 lẽ. Người ta bảo về tới cửa khẩu công an hải quan khó chịu, nhưng chưa bao giờ họ hạch sách Lu điều gì cả. Tiếp đải làm giấy tờ rất nhiệt tình, có lần họ còn tận tình đi kiếm giúp lại cho Lu áo jacket, mà Lu để quên trong sân bay Nội Bài đấy. Nói chung thì ở đâu cũng có người này người kia bạn ơi.

Titi on 14:19 7 tháng 3, 2010 nói...

@ANh THụy: anh đang trích lời bài hát tuyệt hay "Hà Tây quê Lụa" của Nhật Lai, anh nhé :-)

Lana on 17:53 7 tháng 3, 2010 nói...

Chị Hậu đúng là người gốc Nam nhưng thấm đẫm Hà Nội. Đọc xong bài này không thể nói khác hơn chị ạ.

Lana on 19:49 7 tháng 3, 2010 nói...

Í quên, phải nói là "sau khi gặp chị, lại đọc bài này thì không thể nói gì khác hơn". Rất vui được gặp chị.

Thuy Dam Minh on 21:09 7 tháng 3, 2010 nói...

Titi: Hì hì! Thanks em nhé! Đúng là đánh trống qua của nhà sấm. Anh nhớ rồi, Hà Tây Quê Lụa của Nhật Lai. Bài này hay, anh còn hát được vài câu (dù hát rất là không hay).
Bác Hoàng Vân anh nhớ lại rồi, bác ấy hình như có bài "Hà Nội-Huế-Sài Gòn" đúng không em?

Thuy Dam Minh on 21:10 7 tháng 3, 2010 nói...

Titi: Anh quên mất là anh nhớ rồi, tức là nhớ lời em dặn rồi, chứ không phải nhớ ra đâu. Thực ra, anh hoàn toàn không biết bài đấy của Nhật Lai. Thế có tệ không cơ chứ! Em nói, anh mới biết đấy. Giờ thì sẽ không quên nữa đâu.

Titi on 00:23 8 tháng 3, 2010 nói...

@DMT: hí...anh nhớ ra bác Hoàng Vân có bài Hà nội Huế Sài gòn là giỏi ròi. Nhiều người còn hay nhầm với Huế Sài Gòn Hà nội của Trịnh Công sơn cơ :-)

Vhlinh on 13:15 8 tháng 3, 2010 nói...

Chúc chị Hậu xinh đẹp tài giỏi một ngày vui. Có bao nhiêu lấp lánh trong nụ cười và ánh mắt thì tỏa ra xung quanh cho mọi người cùng chung hưởng, chị Hậu nhé.

VT nói...

Tôi không phải là người HN mà đọc bài chị viết sao mà cảm động ghê!đúng là bài viết từ tâm ra thì thể nào cũng lay động được lòng người...

Đăng nhận xét

 

VMC Copyright © 2009 | Power by Blogger | Template redesigned by Lý Minh Triết